FRILENSERI I PRAVIČNO OPOREZIVANJE
септембар 28, 2021Sudska kontrola poreskog postupka
мај 31, 2023
Domaća sudska praksa i nauka krivičnog prava ne dovode u pitanje izvršenje krivičnog dela poreske utaje u produženom trajanju. Kod krivičnog dela poreske utaje u produženom trajanju smatra se da je u pitanju prividan realni sticaj poreskih utaja koji predstavlja jednu celinu usled postojanja određenih faktora koji više ponovljenih istovrsnih radnji objedinjuju u jedno krivično delo.
U skladu s takvim stavom, kod produženog krivičnog dela poreske utaje svaka poreska utaja koja ulazi u konstrukciju produženog krivičnog dela mora imati sva bitna obeležja tog krivičnog dela.
Konstrukcija produženog krivičnog dela praktično je pogodnost za izvršioca jer mu se sudi samo za jedno krivično delo umesto za više njih, koja objedinjuje konstrukcija produženog krivičnog dela. Postoje određena krivična dela kod kojih ova konstrukcija nije moguća, ali to nije slučaj sa poreskom utajom.
Važeći Krivični zakonik preciznije je uredio pojam produženog krivičnog dela u odnosu na ranije rešenje, gde su dilemu nastalu zbog nepotpunih zakonskih rešenja morali da rešavaju sudska praksa i pravna shvatanja VSS.
Sada se konstrukcija produženog krivičnog dela poreske utaje, prema odredbama člana 61. KZ, razlikuje od takve konstrukcije kod drugih krivičnih dela jer se za poresku utaju traže četiri obavezna uslova, umesto tri, koliko se traži za sva druga krivična dela čije obeležje nije određeni novčani iznos.
Prema zakonskom rešenju iz člana 61. KZ, produženo krivično delo čini više istovrsnih krivičnih dela učinjenih u vremenskoj povezanosti od istog učinioca, koja predstavljaju celinu zbog postojanja najmanje dve od pet okolnosti koje zakon navodi.
Te okolnosti su: istovetnost oštećenog, istovetnost predmeta dela, korišćenje iste situacije ili istog trajnog odnosa, jedinstvo mesta ili prostora izvršenja dela i jedinstvo umišljaja učinioca. To znači, da bi se ispunio treći obavezan uslov, prema kome se ceni da li učinjena dela predstavljaju celinu, moraju da se ostvare bar dve od ukupno pet okolnosti koje je predvideo zakonodavac.
Prema odredbama člana 61. stav 5. KZ, ako produženo krivično delo obuhvata krivična dela čije je bitno obeležje određeni novčani iznos, kao što je to slučaj kod poreske utaje, smatraće se da je produženim krivičnim delom ostvaren zbir iznosa ostvarenih pojedinačnim delima ukoliko je to obuhvaćeno jedinstvenim umišljajem učinioca.
Konstrukcija produženog krivičnog dela poreske utaje
Ovde se posebno mora ukazati na okolnost da se konstrukcija produženog krivičnog dela poreske utaje na može tumačiti kao zbir poreskih prekršaja s obzirom na to da iz sticaja prekršaja ne može nastati krivično delo. Svako delo koje ulazi u konstrukciju produženog krivičnog dela mora imati ispunjen i objektivni uslov inkriminacije, odnosno da iznos poreza koji se nastoji izbeći prelazi iznos od 1.000.000,00 dinara. Drugima rečima, svaka poreska utaja koja ulazi u produženo krivično delo mora imati sva bitna obeležja tog krivičnog dela, uključujući i objektivni uslov inkriminacije.
Tako, primera radi, krivično delo poreske utaje izvršeno u periodu od nekoliko godina, može se smatrati produženim krivičnim delom samo u slučaju da svako od pojedinih dela sadrži obeležje krivičnog dela poreske utaje iz člana 235. stav 1. KZ, tj. da iznos utajenog poreza u svakom poreskom periodu mora preći novčani iznos propisanog objektivnog uslova inkriminacije, koji sada iznosi 1.000.000,00 dinara.
Da li je poreski period jedan mesec, tri meseca ili godinu dana, zavisi od konkretnog poreskog oblika. Iz tog razloga, prilikom razmatranja pitanja vezanih za produženo krivično delo poreske utaje, mora se imati u vidu da svaki poreski period, koji ulazi u konstrukciju produženog krivičnog dela, pored ostalog, mora da ispuni i objektivni uslov inkriminacije.